Namoczenie soczewicy przez całą noc i bardzo dokładne zblendowanie masy to dwa elementy, które w tym wypieku robią największą różnicę. Dzięki temu chleb z soczewicy wychodzi równy, wilgotny w środku i nie kruszy się przy krojeniu. To pieczywo bez mąki pszennej i bez drożdży, ale wymaga pilnowania gęstości ciasta oraz dobrego dopieczenia. Najlepiej sprawdza się czerwona soczewica łuskana, bo daje najdelikatniejszy smak i najpewniejszą strukturę.
Jeśli masa po zblendowaniu przypomina gęste ciasto naleśnikowe albo rzadki hummus, konsystencja jest właściwa. Zbyt gęsta da ciężki, zbity środek, a zbyt rzadka może opaść po upieczeniu.
Składniki na chleb z soczewicy
Podane proporcje pasują do keksówki o długości około 24–26 cm. Z tej porcji wychodzi jeden średni bochenek, dobry na 8–10 kromek.
- 300 g czerwonej soczewicy łuskanej
- 500 ml wody do namaczania + ewentualnie 80–120 ml do blendowania
- 2 jajka
- 3 łyżki oliwy lub oleju rzepakowego
- 1 łyżeczka soli
- 1 łyżeczka sody oczyszczonej
- 1 łyżka soku z cytryny albo octu jabłkowego
- 1 łyżka łusek babki jajowatej lub mielonego siemienia lnianego
- 1 łyżeczka czosnku granulowanego – opcjonalnie
- 1/2 łyżeczki mielonego kminku albo kminu rzymskiego – opcjonalnie
- 2 łyżki pestek dyni, słonecznika lub sezamu do środka albo na wierzch
Przygotowanie chleba z soczewicy krok po kroku
- Soczewicę wsypać do miski, zalać wodą i odstawić na 8–12 godzin. W tym czasie ziarna wyraźnie napęcznieją i zmiękną. Krótsze moczenie też jest możliwe, ale masa po blendowaniu będzie mniej gładka.
- Piekarnik nagrzać do 180°C góra-dół. Keksówkę wyłożyć papierem do pieczenia lub lekko natłuścić i oprószyć sezamem. Formy silikonowej nie trzeba dodatkowo zabezpieczać, ale i tak warto podłożyć papier na dno, bo chleb łatwiej wyjdzie po upieczeniu.
- Namoczoną soczewicę odcedzić i przepłukać. Przełożyć do kielicha blendera lub misy malaksera, dodać jajka, oliwę, sól, czosnek granulowany i przyprawy. Wlać na początek około 80 ml wody, a potem blendować na wysokich obrotach przez 2–4 minuty, aż masa będzie prawie całkiem gładka.
- Dodać łuski babki jajowatej, sodę oraz sok z cytryny. Krótko wymieszać łyżką lub pulsacyjnie zblendować tylko do połączenia. Na końcu wsypać pestki, jeśli mają być w środku chleba.
- Masę przełożyć do formy, wyrównać wierzch zwilżoną łyżką. Jeśli mają znaleźć się pestki na górze, teraz jest dobry moment, by je rozsypać i lekko docisnąć. Chleb nie urośnie mocno jak drożdżowy, więc warto od razu nadać mu możliwie równy kształt.
- Piec przez 45–55 minut na środkowej półce. Wierzch powinien być suchy, lekko zrumieniony, a boki wyraźnie odejść od papieru lub ścianek formy. Jeśli po 45 minutach środek wygląda jeszcze na mokry, trzeba wydłużyć pieczenie o kolejne 5–10 minut.
- Po wyjęciu z piekarnika zostawić chleb w formie na 10 minut, a następnie przełożyć na kratkę i studzić co najmniej 1 godzinę. Krojenie gorącego bochenka kończy się najczęściej rozrywaniem miękiszu i wrażeniem niedopieczenia, nawet gdy chleb jest gotowy.
- Kroić dopiero po całkowitym przestudzeniu. Najlepiej sprawdza się nóż z ząbkami. Kromki wychodzą zwarte, ale miękkie, dlatego dobrze znoszą opiekanie w tosterze i podsmażanie na suchej patelni.
Drobne punkty soczewicy mogą zostać, ale nie powinno być twardych kawałków. Jeśli blender wyraźnie się męczy, można dolać jeszcze trochę wody, jednak ostrożnie – masa ma pozostać gęsta.
Jeśli po upieczeniu środek wydaje się minimalnie wilgotny, wystarczy zostawić bochenek na kratce do pełnego wystygnięcia. Chleb z soczewicy stabilizuje strukturę jeszcze po wyjęciu z piekarnika.
Najczęstsze problemy przy chlebie z soczewicy
Dlaczego chleb z soczewicy wychodzi zbyt mokry
Najczęściej winna jest zbyt duża ilość dolanej wody albo za krótkie pieczenie. Soczewica po namoczeniu ma już w sobie sporo wilgoci, więc dodatkową wodę trzeba dolewać stopniowo. Masa ma swobodnie spływać z łopatki, ale nie może lać się jak ciasto na biszkopt.
Znaczenie ma też szerokość formy. W bardzo szerokiej keksówce chleb będzie niższy i upiecze się szybciej, a w wąskiej i wysokiej potrzebuje kilku minut więcej. Jeśli bochenek rumieni się za szybko, a środek jeszcze pracuje, można przykryć wierzch kawałkiem papieru do pieczenia na ostatnie 10 minut.
Zbyt wczesne krojenie daje mylne wrażenie zakalca. Ten typ pieczywa nie ma suchego, puszystego miękiszu jak chleb pszenny. W środku pozostaje lekko wilgotny i sprężysty, ale nie powinien być lepki.
Co zrobić, żeby chleb z czerwonej soczewicy nie był zbity
Soczewicę trzeba zblendować naprawdę dokładnie. Słabo rozdrobnione ziarna tworzą ciężką, nierówną strukturę. Pomaga też dodatek jajek i niewielkiej ilości babki jajowatej, która wiąże wodę i porządkuje miękisz.
Nie warto pomijać połączenia sody z kwaśnym składnikiem. Sok z cytryny albo ocet jabłkowy uruchamiają spulchnianie i poprawiają przekrój chleba. To nie jest bochenek bardzo napowietrzony, ale bez tego dodatku łatwo robi się zbyt ścisły.
Znaczenie ma nawet sposób przełożenia masy do formy. Mocne ubijanie jej łyżką usuwa pęcherzyki powietrza, dlatego lepiej tylko wyrównać powierzchnię, bez dociskania całości.
Warianty i dodatki do chleba z soczewicy
To przepis bazowy, który dobrze przyjmuje dodatki, ale nie warto przesadzać z ich ilością. Zbyt dużo warzyw albo mokrych składników rozluźni ciasto i pogorszy wypiek. Bezpieczna zasada to dodawanie maksymalnie 3–4 łyżek dodatków na tę porcję.
Dobrze sprawdzają się suszone pomidory osuszone z oleju i drobno posiekane, czarnuszka, rozmaryn, tymianek, płatki chili albo prażona cebulka w niewielkiej ilości. W bardziej neutralnej wersji można zostać tylko przy soli i pestkach. Taki bochenek łatwiej potem wykorzystać zarówno do wytrawnych kanapek, jak i do śniadania z twarożkiem czy pastą jajeczną.
Jeśli potrzebna jest wersja bez jajek, najłatwiej zastąpić je „lnianymi jajkami”, czyli 2 łyżkami mielonego siemienia lnianego wymieszanymi z 6 łyżkami wody i odstawionymi na 10 minut. Trzeba jednak liczyć się z tym, że chleb będzie trochę cięższy i mniej sprężysty. W takiej wersji szczególnie ważne jest dokładne dopieczenie.
Czasem pojawia się pomysł użycia zielonej albo brązowej soczewicy. Da się, ale efekt będzie inny: smak bardziej wyrazisty, kolor ciemniejszy, a struktura zwykle mniej gładka. Do pierwszego podejścia najlepiej trzymać się czerwonej łuskanej.
Wartości odżywcze chleba z soczewicy
Chleb z soczewicy wypada bardzo dobrze pod względem składu. Dostarcza sporo białka roślinnego, błonnika oraz węglowodanów złożonych. W porównaniu z klasycznym pieczywem pszennym syci mocniej i na dłużej, dlatego dobrze sprawdza się na śniadanie lub jako baza pod bardziej konkretne kanapki.
Cały bochenek z podanych proporcji ma orientacyjnie około 1100–1250 kcal, zależnie od użytego tłuszczu i dodatków. Jedna kromka to zwykle 110–150 kcal. W 100 g gotowego chleba można przyjąć średnio około 12–14 g białka, 4–6 g tłuszczu i 20–25 g węglowodanów. To wartości przybliżone, ale dobrze pokazują, że nie jest to „fit pieczywo” tylko z nazwy, lecz naprawdę sensowny, sycący wypiek.
Osoby ograniczające gluten często sięgają po ten przepis, bo sama soczewica glutenu nie zawiera. Trzeba jednak pamiętać o dodatkach – jeśli mają znaczenie ścisłe wymagania diety, warto sprawdzić etykiety przypraw, pestek i babki jajowatej pod kątem ewentualnych śladów.
Jak przechowywać i podawać chleb z soczewicy
Przechowywanie bez utraty świeżości
Po całkowitym wystudzeniu najlepiej zawinąć bochenek w czystą ściereczkę albo przełożyć do pojemnika z lekko uchyloną pokrywką. W temperaturze pokojowej utrzyma dobrą jakość przez 2 dni, a w lodówce przez 4–5 dni. W chłodzie staje się trochę twardszy, ale po podpieczeniu odzyskuje bardzo dobrą strukturę.
Ten chleb dobrze znosi mrożenie. Najwygodniej pokroić go od razu na kromki, przedzielić papierem i zamrozić porcjami. Potem wystarczy wrzucić kromki do tostera albo na suchą patelnię, bez wcześniejszego rozmrażania.
Z czym najlepiej podawać chleb z soczewicy
Najlepiej wypada z dodatkami, które lubią zwartą kromkę: hummusem, twarożkiem z rzodkiewką, pastą z pieczonej papryki, awokado, jajkiem na twardo czy wędzoną makrelą. Dobrze sprawdza się też jako baza pod kanapki na ciepło, bo nie rozpada się po opieczeniu.
W wersji obiadowej można podać go zamiast zwykłego pieczywa do zup kremów, zwłaszcza pomidorowej, z pieczonej papryki albo z dyni. Po lekkim podpieczeniu i skropieniu oliwą daje bardzo dobry kontrast do gładkich, warzywnych zup.
Jeśli bochenek ma być przygotowany bardziej „kanapkowo”, warto dodać do masy tylko sól i pestki. Przy bardziej zdecydowanych przyprawach, takich jak kumin czy chili, łatwiej uzyskać chleb dobry do zup i past, ale mniej uniwersalny na co dzień.