Mango sticky rice to deser dla osób, które lubią konkretne, mleczno-kokosowe słodkości z wyraźnym owocowym akcentem. Nie jest dietetyczny, za to bardzo satysfakcjonujący i zaskakująco prosty, jeśli trzyma się kilku zasad. Klucz leży w odpowiednim ryżu kleistym, dobrze zbalansowanym sosie kokosowym i dojrzałym mango. Deser świetnie sprawdza się po pikantnych daniach – łagodzi ostrość i domyka tajskie menu jak trzeba.
Składniki na mango sticky rice (4 porcje)
Do mango sticky rice potrzebne są tylko cztery główne składniki. Jakość każdego z nich mocno wpływa na efekt końcowy, więc warto się przyłożyć do ich wyboru.
- Ryż kleisty (glutinous rice, sticky rice) – 200 g (ok. 1 szklanka) – wyłącznie ryż kleisty, nie sushi, nie jaśminowy
- Mleko kokosowe – 400 ml (1 puszka, min. 17–18% tłuszczu)
- Cukier – 60–80 g (ok. 4–5 łyżek, najlepiej cukier trzcinowy lub biały o drobnych kryształkach)
- Mango – 2 duże, dojrzałe owoce (najlepiej odmiana nam dok mai, ewentualnie inne słodkie, małowłókniste)
- Sól – szczypta (ok. 1/4 łyżeczki do ryżu + 1/8 łyżeczki do sosu)
- Skrobia kukurydziana lub ryżowa – 1–2 łyeczki (opcjonalnie, do zagęszczenia sosu)
- Nasiona sezamu białego – 1–2 łyżki, podprażone (opcjonalnie, do posypania)
Proporcje łatwo przeliczyć: na 1 szklankę surowego ryżu kleistego liczy się ok. 1 puszkę mleka kokosowego oraz 2 duże mango.
Przygotowanie mango sticky rice krok po kroku
-
Namaczanie ryżu kleistego
Ryż kleisty przepłukać na sicie pod zimną wodą, aż woda będzie prawie klarowna. Następnie zalać zimną wodą w misce, tak by woda sięgała 3–4 cm ponad poziom ryżu. Odstawić na co najmniej 3–4 godziny, a najlepiej na noc (8–10 godzin).Namaczanie jest kluczowe: bez tego ryż będzie twardy w środku i nie wchłonie dobrze kokosowego sosu.
-
Gotowanie ryżu na parze
Ryż odcedzić na sicie i krótko przepłukać. Przygotować garnek z wodą oraz wkład do gotowania na parze (może być metalowe sitko, bambusowy koszyczek lub gazą wyłożony durszlak, by ziarna nie uciekały). Woda nie powinna dotykać dna sitka. Doprowadzić wodę do wrzenia i gotować ryż na parze przez 20–25 minut, pod przykryciem.Ryż powinien stać się półprzezroczysty, kleisty, ale nie rozgotowany. Jeśli po 20 minutach jest jeszcze twardy, gotować kolejne 5 minut, sprawdzając co jakiś czas.
-
Przygotowanie sosu kokosowego do ryżu
W małym garnku podgrzać 300 ml mleka kokosowego (reszta przyda się na polewę). Dodać 60–70 g cukru oraz 1/4 łyżeczki soli. Podgrzewać na małym ogniu, mieszając, aż cukier się rozpuści, ale nie doprowadzać do wrzenia. Mleko powinno być gorące, ale nie bulgotać.Sól jest tu bardzo ważna – przełamuje słodycz i podbija smak kokosa. Jeśli deser ma być bardziej słodki, można dodać jeszcze 1 łyżkę cukru, ale lepiej dosłodzić dopiero po spróbowaniu.
-
Łączenie ryżu z sosem kokosowym
Ugotowany, gorący ryż przełożyć do miski lub szerokiego naczynia. Od razu zalać go gorącym kokosowym sosem (powinien prawie przykryć ryż), delikatnie wymieszać łyżką lub silikonową szpatułką. Przykryć (pokrywką, talerzem lub folią) i odstawić na 15–20 minut, aby ryż wchłonął płyn.Ryż w tym czasie zgęstnieje, stanie się błyszczący i bardzo kleisty – o to chodzi. Jeśli po 20 minutach na dnie zostanie nieznaczna ilość płynu, wystarczy całość jeszcze raz delikatnie przemieszać.
-
Przygotowanie gęstego sosu kokosowego do polania
W osobnym garnuszku podgrzać pozostałe 100 ml mleka kokosowego z 1–2 łyżeczkami cukru i szczyptą soli (ok. 1/8 łyżeczki). Jeśli sos ma być gęstszy, w 1 łyżce zimnej wody rozpuścić 1 łyżeczkę skrobi kukurydzianej lub ryżowej, wlać do gorącego mleka, cały czas mieszając. Podgrzewać, aż sos lekko zgęstnieje – ma być gładki, lekko płynny, bez grudek. Nie gotować długo, by nie stracił kremowej konsystencji. -
Przygotowanie mango
Mango umyć, obrać ze skórki i odkroić miąższ od pestki. Pokroić w grubsze plastry lub podłużne paski. Mango powinno być bardzo dojrzałe: miękkie w dotyku, intensywnie pachnące, z głębokim żółtym kolorem. Zbyt twarde mango popsuje deser, nawet jeśli ryż wyjdzie idealnie. -
Podprażenie sezamu (opcjonalnie)
Na suchej patelni podprażyć 1–2 łyżki białego sezamu na średnim ogniu, często mieszając, aż ziarna lekko się zezłocą i zaczną intensywnie pachnieć. Uważać, by ich nie przypalić – prażenie trwa zwykle 2–3 minuty. -
Serwowanie mango sticky rice
Na talerzu uformować porcję kleistego ryżu (łyżką lub małą miseczką wyłożoną folią, odwróconą „do góry nogami”). Obok ułożyć plastry mango. Całość polać ciepłym lub letnim sosem kokosowym i posypać prażonym sezamem. Podawać od razu, gdy ryż jest jeszcze lekko ciepły – wtedy deser ma najlepszą teksturę i aromat.
Dla idealnej konsystencji ryżu: użyć tylko ryżu kleistego, koniecznie namoczyć go minimum 4 godziny, ugotować wyłącznie na parze i łączyć z gorącym mlekiem kokosowym, gdy ryż jest jeszcze bardzo ciepły.
Wartości odżywcze mango sticky rice (orientacyjnie, 1 porcja z 4)
Deser jest wyraźnie kaloryczny i sycący. Poniższe wartości są szacunkowe i zależą od konkretnych produktów.
Na jedną porcję (ok. 1/4 całości):
– Kalorie: ok. 450–550 kcal
– Białko: ok. 6–8 g
– Tłuszcz: ok. 18–25 g (głównie z mleka kokosowego)
– Węglowodany: ok. 70–80 g (ryż + cukier + mango)
– Błonnik: ok. 3–4 g (głównie z mango)
To deser typowo „od święta” – porcja jest sycąca, dobrze więc planować ją po lekkim lub warzywnym posiłku, a nie po bardzo ciężkim obiedzie.
Jak ugotować ryż kleisty jak w Tajlandii
Różnica między ryżem kleistym a jaśminowym w mango sticky rice
Do mango sticky rice nadaje się wyłącznie ryż kleisty (glutinous/sticky rice), najczęściej sprzedawany jako „sweet rice” w azjatyckich sklepach. Ma krótkie, półprzezroczyste ziarna, po ugotowaniu staje się bardzo lepki i „ciągnący”. Ryż jaśminowy, choć też pachnący i popularny w kuchni tajskiej, nie sklei się w ten sam sposób – powstanie coś na kształt zwykłego ryżu z mlekiem, a nie autentyczny deser.
Ryż kleisty zawsze gotuje się na parze, nie jak tradycyjny ryż do obiadu. Gotowanie w dużej ilości wody sprawia, że ziarna chłoną wodę zamiast sosu kokosowego i całość jest nijaka. Przy dobrym gotowaniu na parze ryż wchłania przede wszystkim mleko kokosowe, dzięki czemu smak jest dużo intensywniejszy.
Czas moczenia i wpływ na konsystencję mango sticky rice
Im dłużej ryż się moczy, tym równiej się ugotuje. Minimum to 3–4 godziny, ale najlepiej namaczać go przez
Jeśli trzeba przygotować deser „na szybko” i ryż moczył się tylko 1–2 godziny, można wydłużyć gotowanie na parze, ale konsystencja będzie nieco gorsza – bardziej nierówna, miejscami lekko twardsza. Warto wtedy dać ryżowi dłużej „poleżeć” w sosie kokosowym, nawet 30 minut, by miał czas wchłonąć więcej płynu.
Temperatura mleka kokosowego do zalania ryżu
Ryż po zdjęciu z pary musi być gorący, a mleko kokosowe również gorące, ale niegotujące się. Gdy któryś z elementów będzie zimny lub letni, ryż nie wchłonie sosu równomiernie. W efekcie środek zostanie bardziej suchy, a wierzch się rozciapcze.
Dlatego najlepiej zacząć podgrzewać mleko kokosowe pod koniec gotowania ryżu. Wtedy oba elementy mają idealną temperaturę w tym samym momencie i można je od razu połączyć.
Zamienniki składników i typowe błędy w mango sticky rice
Czym można (a czym lepiej nie) zastąpić składniki
Mleko kokosowe – musi być gęste i tłuste. Wersje „light” albo rozwodnione kartonowe mleka kokosowe dają wodnisty, mało satysfakcjonujący efekt. Jeśli mleko z puszki się rozwarstwiło, wystarczy je dokładnie wymieszać lub lekko podgrzać i połączyć tłustą warstwę z wodnistą.
Cukier – tradycyjnie używa się cukru palmowego, ale jest dość trudny do zdobycia. Spokojnie można go zastąpić cukrem trzcinowym lub białym. Miód czy syrop klonowy zmieniają smak deseru i nie dają tak „czystej” słodyczy – można użyć, ale nie będzie to już bardzo autentyczna wersja.
Mango – najlepiej sprawdzają się bardzo słodkie, mało włókniste odmiany (np. nam dok mai, ataulfo, czasem pod nazwą „mango miodowe”). Zwykłe, duże mango z grubym, włóknistym miąższem jest akceptowalne, ale warto wybierać owoce miękkie i mocno pachnące. W ostateczności można użyć mrożonego mango (rozmrożonego i osuszonego), ale świeże zawsze wypada lepiej.
Najczęstsze błędy przy przygotowaniu mango sticky rice
Za twardy ryż – zwykle efekt zbyt krótkiego moczenia lub za krótkiego gotowania na parze. Zanim ryż zostanie zalany mlekiem kokosowym, warto spróbować kilka ziaren – powinny być miękkie w środku, bez „chrupiącego” rdzenia.
Wodnisty, rozpadający się ryż – najczęściej wynik gotowania ryżu w wodzie zamiast na parze, albo dodania zbyt dużej ilości mleka kokosowego do ryżu. Na 1 szklankę surowego ryżu kleistego zwykle wystarczy ok. 300 ml mleka kokosowego do namoczenia po ugotowaniu.
Brak balansu słodko-słonego – pomijanie soli „bo deser” to częsty błąd. Bez soli kokos wypada mdło, a całość jest męcząco słodka. nawet szczypta soli potrafi wyraźnie podkręcić smak.
Twarde, niedojrzałe mango – nawet idealny ryż nie „uratije” przeciętnego owocu. Jeśli mango są jeszcze twarde, lepiej pozwolić im poleżeć w temperaturze pokojowej 1–3 dni, aż lekko zmiękną i zaczną mocno pachnieć.
Podawanie i przechowywanie mango sticky rice
Mango sticky rice najlepiej smakuje, gdy ryż jest lekko ciepły, sos kokosowy również, a mango – schłodzone lub w temperaturze pokojowej. Różnica temperatur przyjemnie podbija odbiór deseru. Jeśli mango było w lodówce, warto wyjąć je ok. 30 minut przed podaniem.
Ryż kleisty po wystudzeniu twardnieje i traci elastyczność, dlatego idealnie jest przygotować go tak, by zjeść w ciągu 2–3 godzin. Jeśli jednak coś zostanie, można przechować ryż w szczelnym pojemniku w lodówce do 1 dnia. Przed podaniem najlepiej delikatnie go podgrzać – w naczyniu żaroodpornym nad parą lub bardzo ostrożnie w mikrofalówce, pod przykryciem, z odrobiną mleka kokosowego lub wody.
Mango w kawałkach lepiej przechowywać osobno, także w lodówce, szczelnie zamknięte, maksymalnie 1–2 dni. Sezam prażony można przygotować z wyprzedzeniem – w szczelnym słoiczku zachowa smak przez kilka dni, a nawet tygodni.