Wiórki marchewki zamiast startej masy – to podstawa wilgotności tego ciasta. Marchew trzeba zetrzeć na drobnych oczkach tarki, by uzyskać delikatne, niemal jedwabiste wiórki, które rozpuszczają się w cieście. Olej zamiast masła zapewnia strukturę, która pozostaje miękka nawet po kilku dniach. Cynamon, gałka muszkatołowa i kardamon tworzą kompozycję przypraw charakterystyczną dla klasztornych wypieków. Ciasto najlepiej smakuje dzień po upieczeniu – aromaty się łączą, a wilgotność równomiernie rozprowadza.
Składniki na ciasto marchewkowe
Proporcje sprawdzone na formę o wymiarach 24 cm:
- 300 g drobno startej marchewki (ok. 3-4 średnie marchewki)
- 250 g mąki pszennej (typ 500 lub 650)
- 200 g cukru trzcinowego
- 180 ml oleju rzepakowego lub słonecznikowego
- 3 jaja w temperaturze pokojowej
- 100 g posiekanych orzechów włoskich
- 2 łyżeczki proszku do pieczenia
- 1 łyżeczka sody oczyszczonej
- 2 łyżeczki cynamonu
- ½ łyżeczki gałki muszkatołowej
- ¼ łyżeczki kardamonu
- szczypta soli
Krem serowy:
- 250 g sera mascarpone (zimnego)
- 100 g masła (miękkiego)
- 80 g cukru pudru
- 1 łyżeczka ekstraktu z wanilii
- sok z połowy cytryny
Przygotowanie ciasta marchewkowego
- Rozgrzać piekarnik do 170°C (termoobieg) lub 180°C (góra-dół). Formę wysmarować masłem i wyłożyć papierem do pieczenia.
- Marchew obrać i zetrzeć na drobnych oczkach tarki. Odcisnąć lekko w dłoniach nadmiar soku – marchew powinna być wilgotna, ale nie ociekająca wodą. Zbyt mokra marchew sprawi, że ciasto będzie ciężkie.
- W dużej misce ubić jaja z cukrem na puszystą masę – około 3-4 minuty mikserem na średnich obrotach. Masa powinna się rozjaśnić i zwiększyć objętość.
- Wlać olej ciągłym strumieniem, cały czas miksując. Konsystencja powinna przypominać gęstą śmietankę.
Olej dodawany powoli tworzy stabilną emulsję z jajami – to podstawa struktury ciasta. Jeśli wlać go za szybko, masa się rozdzieli.
- W osobnej misce przesiać mąkę z proszkiem do pieczenia, sodą, przyprawami i solą. Przesiewanie usuwa grudki i napowietrza ciasto.
- Dodać suche składniki do mokrych w dwóch partiach, mieszając silikonową szpatułką ruchem od dołu do góry. Miksować tylko do połączenia składników – maksymalnie 20-30 sekund. Zbyt długie mieszanie rozwinie gluten i ciasto będzie twarde.
- Delikatnie wmieszać startą marchew i posiekane orzechy. Orzechy można wcześniej lekko prażyć na suchej patelni – to wzmocni ich aromat.
- Przelać ciasto do formy, wyrównać powierzchnię. Piec 50-60 minut. Ciasto jest gotowe, gdy patyczek wbity w środek wychodzi prawie suchy – kilka okruszków może na nim pozostać.
- Wyjąć z piekarnika i pozostawić w formie na 15 minut. Dopiero potem przełożyć na kratkę do całkowitego ostygnięcia. Ciasto musi być całkowicie zimne przed nałożeniem kremu – ciepło rozpuści mascarpone.
Krem przygotować dopiero gdy ciasto ostygnie. Masło utrzeć z cukrem pudrem na puszystą masę, dodać mascarpone, ekstrakt waniliowy i sok z cytryny. Miksować nie dłużej niż minutę – mascarpone szybko się rozdziela przy nadmiernym miksowaniu.
Przechowywanie i dojrzewanie
Ciasto marchewkowe bez kremu przechowuje się do 5 dni w temperaturze pokojowej, zawinięte w folię aluminiową lub w szczelnym pojemniku. Wilgotność faktycznie wzrasta po pierwszym dniu – marchew oddaje wodę do ciasta, a przyprawy łączą się w harmonijną całość.
Z kremem serowym trzeba trzymać je w lodówce – maksymalnie 3-4 dni. Przed podaniem warto wyjąć na 20-30 minut, by krem nabrał kremowej konsystencji. Zimne ciasto ma mniej wyrazisty smak.
Można je mrożć bez kremu. Zawinąć szczelnie w folię i włożyć do worka foliowego. W zamrażarce wytrzyma do 3 miesięcy. Rozmrażać w lodówce przez noc, następnie doprowadzić do temperatury pokojowej.
Warianty i dodatki
Wersja z jabłkiem i rodzynkami
Połowę marchewki zastąpić startym jabłkiem – najlepiej odmiany szara reneta lub antonówka. Jabłko dodaje kwaskowości i delikatnej słodyczy. Do ciasta dodać 80 g rodzynek namoczonych w rumie lub gorącej wodzie. Rodzynki odcisnąć z płynu przed dodaniem – nadmiar wilgoci zaburzy strukturę.
Ciasto marchewkowe z ananasem
Dodać 100 g drobno posiekanego ananasa z puszki, dobrze odciśniętego z syropu. Ananas wzmacnia tropikalny charakter i dodaje świeżości. Zmniejszyć wtedy ilość marchewki do 250 g. Ta wersja szczególnie dobrze komponuje się z wiórkami kokosowymi zamiast orzechów.
Wegańska adaptacja
Jaja zastąpić 3 łyżkami mielonego siemienia lnianego zmieszanego z 9 łyżkami wody – odstawić na 15 minut do zgęstnienia. Zamiast kremu mascarpone użyć bitej śmietany kokosowej z puszki (schłodzonej przez noc w lodówce). Ciasto będzie nieco bardziej zwarte, ale zachowa wilgotność.
Typowe problemy i rozwiązania
Ciasto opada w środku – najczęściej przez niedopieczenie lub zbyt gwałtowne otwarcie piekarnika w trakcie pieczenia. Pierwsze 40 minut piekarnika nie otwierać. Jeśli wierzch ciemnieje za szybko, przykryć luźno folią aluminiową.
Sucha konsystencja – prawdopodobnie za mało marchewki lub zbyt długie pieczenie. Marchew musi być soczysta i świeża. Stare, zwiędłe warzywa nie oddadzą wystarczająco wilgoci. Można też zwiększyć ilość oleju o 2-3 łyżki.
Krem się rozdziela – mascarpone było za ciepłe lub zbyt długo miksowane. Ser i masło muszą mieć podobną temperaturę. Jeśli krem się rozdzielił, schłodzić go na 30 minut w lodówce i ponownie lekko ubić.
Ciasto marchewkowe toleruje drobne zmiany proporcji – można eksperymentować z rodzajem orzechów czy proporcjami przypraw. Podstawa to dobra marchew i delikatne wymieszanie ciasta.
Ciasto przykleja się do formy – papier do pieczenia powinien wystawać poza brzegi formy, to ułatwia wyjęcie. Jeśli mimo to się przykleja, forma mogła być za słabo natłuszczona albo ciasto za wcześnie wyjęte z formy. Zawsze czekać tych 15 minut.
Podawanie i dekoracja
Tradycyjnie smaruje się kremem serowym całą powierzchnię i boki. Można posypać posiekanymi orzechami włoskimi lub wiórkami marchewki – te drugie lekko podsmażyć na suchej patelni, by stwardniały i nadały się do dekoracji.
Alternatywnie: ciasto przekroić poziomo na dwie warstwy, przełożyć kremem i udekorować tylko wierzch. Boki pozostawić naturalne – widoczne wiórki marchewki i orzechów wyglądają rustykalnie i autentycznie.
Do podania pasuje kawa zbożowa, herbata earl grey lub latte z mlekiem roślinnym. Ciasto jest na tyle wilgotne i aromatyczne, że nie potrzebuje dodatkowych sosów czy kompotów.