Delikatny w smaku, lekko wilgotny w środku, z warstwą złocistej skórki na wierzchu – pasztet z cukinii siostry Anastazji to pozycja, która zasługuje na stałe miejsce w kuchennym repertuarze. Ta wersja odbiega od ciężkich, mięsnych pasztetów, oferując świeżą, warzywną alternatywę idealną na kanapki, jako przystawkę czy dodatek do obiadu. Przepis pochodzi z klasztornej kuchni, gdzie prostota składników spotyka się z przemyślaną techniką. Cukinię łączy się tutaj z jajkami, bułką tartą i aromatycznymi dodatkami, tworząc masę, która po upieczeniu przypomina konsystencją coś pomiędzy babką ziemniaczaną a warzywnym keksem.
Składniki na pasztet z cukinii
Proporcje sprawdzone wielokrotnie – na formę keksową o wymiarach 25-30 cm:
- 1 kg cukinii (najlepiej młodych, z delikatną skórką)
- 3 jajka
- 1 szklanka bułki tartej (około 100 g)
- 1 średnia cebula
- 2-3 ząbki czosnku
- 4 łyżki oleju roślinnego
- 1 łyżeczka majeranku suszonego
- 1/2 łyżeczki pieprzu czarnego
- 1 łyżeczka soli (do doprawienia masy)
- 1 łyżeczka soli (do odsączania cukinii)
- opcjonalnie: 2 łyżki posiekanego koperku lub natki pietruszki
Przygotowanie pasztetu z cukinii krok po kroku
- Przygotowanie cukinii: Cukinię umyć, obrać ze skórki tylko jeśli jest gruba i twarda (młode warzywa można zostawić ze skórką). Zetrzeć na tarce o grubych oczkach bezpośrednio do miski. Posypać łyżeczką soli, wymieszać i odstawić na 20-30 minut.
- Odsączenie wody: Po tym czasie cukinię przełożyć na gazę lub czystą ściereczkę kuchenną i dokładnie odcisnąć. To kluczowy moment – im więcej wody się usunie, tym zwartszy będzie pasztet. Powinno wyjść około pół szklanki płynu, czasem więcej. Odciśniętą cukinię przełożyć do dużej miski.
Niedokładne odsączenie cukinii to najczęstszy powód, dla którego pasztet wychodzi zbyt wilgotny i nie trzyma formy po pokrojeniu. Warto poświęcić temu etapowi kilka dodatkowych minut.
- Podsmażenie cebuli: Cebulę pokroić w drobną kostkę i zeszklić na 2 łyżkach oleju na średnim ogniu przez około 5 minut. Pod koniec dodać przeciśnięty przez praskę czosnek, smażyć jeszcze minutę. Przestudzić.
- Łączenie składników: Do miski z cukinią dodać przestudzoną cebulę z czosnkiem, jajka, bułkę tartą, majeranek, pieprz i pozostałe 2 łyżki oleju. Doprawić solą według uznania – pamiętając, że cukinię już solono. Dokładnie wymieszać – masa powinna być gęsta, ale plastyczna. Jeśli wydaje się zbyt rzadka, dodać 1-2 łyżki bułki tartej.
- Formowanie: Formę keksową wysmarować tłuszczem i wysypać bułką tartą lub wyłożyć papierem do pieczenia. Przełożyć masę, wyrównać powierzchnię łyżką. Wierzch można posmarować odrobiną oleju lub roztrzepanym żółtkiem – da to ładny, złocisty kolor.
- Pieczenie: Piec w temperaturze 180°C przez 50-60 minut. Pasztet jest gotowy, gdy wierzch ładnie się zrumieni, a po wbiciu patyczka w środek wychodzi on suchy. W trakcie pieczenia może się lekko unieść, ale po wyjęciu z piekarnika opadnie – to normalne.
- Studzenie: Upieczonego pasztetu nie wyjmować od razu z formy. Pozostawić do całkowitego wystudzenia – najlepiej na kilka godzin lub na noc. Po przestudzeniu będzie się znacznie lepiej kroił.
Pasztet można wyciągnąć z formy, odwracając ją na deskę, albo kroić bezpośrednio w naczyniu. Plasterki powinny być zwarte, lekko wilgotne w środku, z delikatnie chrupką skórką na zewnątrz.
Wartości odżywcze pasztetu z cukinii
Jedna porcja (około 100 g) dostarcza około 110-130 kcal, co czyni ten pasztet opcją znacznie lżejszą od tradycyjnych, mięsnych wersji. Zawiera około 4-5 g białka, 7-8 g tłuszczu i 8-10 g węglowodanów. Cukinię cechuje niski indeks glikemiczny i wysoką zawartość wody, a także obecność witamin z grupy B, witaminy C oraz potasu.
Dla osób kontrolujących kalorie można zmniejszyć ilość oleju do 2 łyżek, a część bułki tartej zastąpić płatkami owsianymi zmielonymi na mąkę. Pasztet jest również odpowiedni dla wegetarian.
Warianty i modyfikacje przepisu
Wersja z dodatkiem sera
Do masy można dodać 100-150 g startego sera żółtego (gouda, edamski) lub sera feta pokruszonego na drobne kawałki. Ser wprowadza dodatkowy smak i sprawia, że pasztet staje się bardziej sycący. W przypadku fety warto ograniczyć ilość soli w przepisie, gdyż ser sam w sobie jest słony.
Pasztet z cukinii z dodatkiem kaszy
Część bułki tartej (około połowę) można zastąpić ugotowaną i przestudzoną kaszą jaglaną lub gryczaną. To zwiększa wartość odżywczą i sprawia, że pasztet jest bardziej zwarty. Kasza powinna być ugotowana na sypko, nie za miękko.
Wersja ziołowa
Zamiast samego majeranku można użyć mieszanki ziół prowansalskich, dodać świeży tymianek lub bazylię. Koperek i natka pietruszki świetnie komponują się z cukinią – warto dodać sporą garść posiekanych świeżych ziół bezpośrednio do masy.
Podawanie i przechowywanie
Pasztet najlepiej smakuje w temperaturze pokojowej lub lekko schłodzony. Sprawdzi się jako:
- Pasta na pieczywo – najlepiej na ciemnym chlebie z masłem
- Dodatek do obiadu – zamiast kotleta czy mięsa
- Przystawka – pokrojony w kostkę, podany z sosem czosnkowym
- Element lunchboxa – trzyma formę i nie rozmaka się
Dobrze komponuje się z sosem czosnkowym, ketchupem, musztardą lub sosem tatarskim. Niektórzy podają go z burakami lub surówką z kiszonej kapusty.
Pasztet przechowuje się w lodówce do 5 dni, szczelnie przykryty folią lub w pojemniku. Można go również zamrozić – najlepiej pokrojony w plastry, przełożone papierem do pieczenia. Po rozmrożeniu zachowuje smak i konsystencję.
Najczęstsze problemy i ich rozwiązania
Pasztet wyszedł zbyt wilgotny i się rozpada: Przyczyną jest niedokładne odsączenie cukinii lub zbyt mało bułki tartej. Przy następnym podejściu mocniej odcisnąć warzywo, ewentualnie dodać do masy 2-3 łyżki bułki więcej.
Wierzch się przypalił, a środek jest niedopieczony: Piekarnik był za gorący. Lepiej piec w niższej temperaturze (170°C), ale dłużej. Można też przykryć wierzch folią aluminiową po 30 minutach pieczenia.
Pasztet jest mdły w smaku: Cukinię trzeba mocniej doprawić – to warzywo potrzebuje wyrazistych przypraw. Nie oszczędzać na majeranku, pieprzu i czosnku. Sól dodawana do odsączania nie wystarcza do doprawienia całej masy.
Pasztet się kruszy przy krojeniu: Prawdopodobnie był krojony za wcześnie, zanim całkowicie ostygł. Warto poczekać przynajmniej 3-4 godziny, a najlepiej zostawić na noc w lodówce.